Będziesz z chlubą wskazywać synów twoich groby... Mitologizacja mogił bohaterów w literaturze i kulturze polskiej lat 1795-1863

Ewa Grzęda
ISBN: 978-83-229-3225-4
Liczba stron: 332
Format: B5, oprawa broszurowa
Rok wydania: 2011
Nakład wyczerpany

Monografia Będziesz z chlubą wskazywać synów twoich groby… jest prezentacją złożonego i długotrwałego procesu kształtowania się w kulturze polskiej — wyraźnie z czasem rozwiniętego — kultu tak rzeczywistych, jak symbolicznych grobów wielkich bohaterów narodowych. Zasięgiem chronologicznym praca obejmuje fakty historyczne i wielorakie rozmaite zjawiska kulturowe oraz literackie w okresie pomiędzy ostatnim rozbiorem Rzeczypospolitej Obojga Narodów a powstaniem styczniowym. Interdyscyplinarne ujęcie badawcze oparte zostało na odczytywaniu przekazów literackich i artystycznych jako cennych dokumentów wyrażających idee i poglądy oraz postawy i zachowania, zarówno indywidualne, jak i zbiorowe, występujące w dziejach kultury polskiej omawianego okresu.

Wskazano tu również na rolę literatury i sztuki w procesie kreowania mitów wyrażających polską świadomość narodową. Podstawę źródłową snutych tu rozważań stanowią literackie i paraliterackie przedstawienia mogił, które w polskiej rzeczywistości porozbiorowej znalazły się w centrum społecznego zainteresowania, współtworząc narodowy panteon. Przedmiotem omówień obok wawelskiej nekropolii stały się rzeczywiste i symboliczne groby Stanisława Żółkiewskiego, księcia Józefa Poniatowskiego i Tadeusza Kościuszki, a także owiana legendą zaginiona mogiła poległego w Egipcie Józefa Sułkowskiego.

  • Wstęp

Rozdział I. Historyczne i polityczne aspekty polskiego kultu grobów

  • Katabaza
  • Polska śmierć
  • Pomniki nagrobne, sarkofagi i mogiły kurhaniczne
  • Między poezją a polityką

Rozdział II. Między Cecorą a Żółkwią — dzieje kultu szczątków Stanisława Żółkiewskiego

  • Szkarłatna trumna hetmana
  • Jan III Sobieski jako wykonawca „duchowego testamentu” hetmana Stanisława Żółkiewskiego
  • Cecora i Żółkiew w legendzie literackiej
  • Kult prochów Żółkiewskiego w świetle tradycji wergiliańskiej

Rozdział III. Miasto-grobowisko

  • Ara patriae
  • Miasto-grobowisko
  • Wawelskie pomniki grobowe i królewskie sarkofagi
  • Edukacja patriotyczna przy wawelskich grobach
  • Poeci o wawelskich grobach i sarkofagach polskich królów
  • Mogiły Krakusa i Wandy

Rozdział IV. Znad brzegów Elstery do krypt wawelskich

  • Sakralizująca śmierć w nurtach Elstery
  • Droga do kraju i warszawski pogrzeb księcia Józefa
  • Wawel
  • Pogrzeb i wawelski grób księcia Józefa w poezji polskiej
  • Campo Santo Polonorum

Rozdział V. Trzy mogiły Tadeusza Kościuszki

  • Święty bohater narodu
  • Śmierć w Solurze i pomnik w Zuchwil
  • Wawel
  • Poezja wobec kultu wawelskiego grobu Kościuszki
  • Kopiec
  • Poezja wobec idei sypania kopca
  • Polska Mekka
  • Kopiec romantyków

Rozdział VI. Mit niezrealizowany

  • Historia i legenda Józefa Sułkowskiego
  • Obraz mogiły Sułkowskiego w klasycystycznej i romantycznej elegii żałobnej

Kilka uwag końcowych

Wybrane pozycje bibliograficzne

Summary

Indeks osób

Indeks utworów

Spis ilustracji

Ilustracje

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter