Między redukcją a emergencją. Spór o miejsce umysłu w świecie fizycznym

Robert Poczobut
ISBN: 978-83-229-3049-6
Liczba stron: 596
Format: A5, oprawa twarda
Nakład wyczerpany

Czym jest i jak istnieje umysł? W jakich relacjach pozostaje do mózgu, ciała, języka i środowiska (fizycznego, społecznego, kulturowego)? Jakie jest miejsce umysłu w świecie fizycznym? Dlaczego dualizm antropologiczny zakłada błędną konceptualizację relacji psychofizycznych? Czy ludzkie umysły są jedynym, czy jednym z wielu rodzajów umysłów dopuszczonych przez prawa przyrody? Czy umysł jest „tym, co robi mózg”? Czy umysł podlega wielorakiej realizacji? Czy procesy umysłowe można sprowadzić (zredukować) do procesów neurobiologicznych lub informacyjno-obliczeniowych? Na czym polega względna autonomia umysłu? Co to znaczy, że procesy umysłowo-poznawcze mają charakter emergentny? Dlaczego umysł jest przedmiotem badań interdyscyplinarnych? Jakie są ontologiczne założenia kognitywistyki? Czy mają rację zwolennicy fundamentalnych teorii umysłu? Chociaż w przeszłości umysłem zajmowali się głównie filozofowie, współcześnie powyższe pytania stawiają i udzielają na nie odpowiedzi także inni naukowcy – logicy, matematycy, fizycy, neurobiolodzy, ewolucjoniści, psycholodzy, językoznawcy, socjolodzy, przedstawiciele sztucznej inteligencji i robotyki kognitywnej. Na skutek radykalnego poszerzenia perspektywy badawczej umysł stał się kategorią transdyscyplinarną wykraczającą poza izolowane teorie, dyscypliny i podejścia. Fakt ten z kolei zwrotnie oddziałał na filozofię, skłaniając do poszukiwania nowej, zintegrowanej z nauką ontologii umysłu. Praca Między redukcją a emergencją. Spór o miejsce umysłu w świecie fizycznym stanowi próbę spojrzenia na klasyczne i współczesne pytania o naturę i sposób istnienia umysłu przez pryzmat różnych, nie zawsze wykluczających się, teorii redukcji i emergencji psychofizycznej.

Robert Poczobut (ur. 1968), absolwent wydziału filozofii KUL (1993). W latach 1993– 2000 asystent w Zakładzie Logiki i Metodologii Nauk na Wydziale Filozofii i Socjologii UMCS. Od roku 2000 adiunkt w Katedrze Filozofii Uniwersytetu w Białymstoku. Dwukrotny stypendysta Ministra Edukacji Narodowej (1991, 1992), stypendysta Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (2003). Autor trzech książek oraz kilkudziesięciu artykułów z zakresu filozofii logiki, filozofii języka, filozofii nauki, ontologii, filozofii umysłu i filozoficznych podstaw kognitywistyki. Autor przekładu książki J. Kima Umysł w świecie fizycznym (Warszawa 2002), która zainicjowała serię wydawniczą „Umysł. Prace z filozofii i kognitywistyki”. Współredaktor antologii: Analityczna metafizyka umysłu. Najnowsze kontrowersje (Warszawa 2008) oraz Wyjaśniać i rozumieć (Białystok 2006). Laureat (2001) nagrody im. Tadeusza Kotarbińskiego za publikację Spór o zasadę niesprzeczności. Studium z zakresu filozoficznych podstaw logiki (Lublin 2000). obecnie współredaguje (z M. Miłkowskim) Przewodnik po filozofii umysłu (w przygotowaniu). Rozpoczął pracę nad kolejną książką Ontologia umysłu w kontekście nauki.

WSTĘP
1. Umysł jako przedmiot badań interdyscyplinarnych
2. Ontologiczne i metodologiczne aspekty badań nad umysłem
3. Cel i struktura pracy
ROZDZIAŁ I: W STRONĘ ZINTEGROWANEJ ONTOLOGII UMYSŁU
1.1. Ontologia umysłu. Koncepcje i metody
1.2. Ontologia umysłu a kognitywistyka. Relacje międzypoziomowe i interteoretyczne
1.3. Główne problemy ontologii umysłu. Relacje psychofizyczne jako relacje międzypoziomowe
ROZDZIAŁ II: DZIEDZINY ZASTOSOWAŃ POJĘCIA EMERGENCJI
2.1. Emergencja jako kategoria inter- i transdyscyplinarna
2.2. Z dziejów pojęcia emergencji
2.3. Emergencja psychofizyczna. Wstępna charakterystyka i dalsze problemy
ROZDZIAŁ III: KLASYCZNE MODELE REDUKCJI A EMERGENCJA

3.1. Wiele twarzy redukcji. Uwagi wprowadzające
3.2. Redukcja definicyjna: fizykalizm semantyczny i analityczny behawioryzm
3.3. Redukcja i emergencja w kontekście nomologiczno-dedukcyjnego modelu wyjaśniania naukowego
3.4. Status metodologiczny klasycznej teorii emergencji z perspektywy derywacyjnego modelu redukcji
3.5. Ontologiczne założenia mikroredukcji. Mikrodeterminacja i relacja superweniencji mereologicznej
ROZDZIAŁ IV: NIEREDUKCYJNY FIZYKALIZM. WIELORAKA REALIZACJA A REDUKCJA
4.1. Klasyfikacja pojęć redukcji i emergencji a nieredukcyjny fizykalizm
4.1.1. Redukcje ontologiczne
4.1.2. Redukcje reprezentacyjne
4.1.3. Rodzina pojęć emergencji
4.1.4. Nieredukcyjny fizykalizm a problem psychofizyczny
4.2. Ontologiczne i metodologiczne aspekty problemu wielorakiej realizacji własności umysłowych
4.2.1. Wieloraka realizacja a funkcjonalizm maszynowy
4.2.2. Wieloraka realizacja a ontologia nauk szczegółowych
4.2.3. Krytyka argumentu z wielorakiej realizacji a teoria identyczności typów
4.2.4. Redukcje lokalne. Wieloraka referencja pojęć mentalnych
4.2.5. Wieloraka referencja predykatów mentalnych
4.2.6. Empiryczny i metodologiczny status twierdzenia o wielorakiej realizacji. Dalsze kontrowersje
ROZDZIAŁ V: FUNKCJONALNY MODEL REDUKCJI A EMERGENCJA
5.1. Wyjaśnianie redukcyjne a klasyczny model redukcji
5.2. Wyjaśnianie redukcyjne w ramach funkcjonalnego modelu redukcji
5.3. Granice funkcjonalnej redukcji umysłu
5.4. Rekonstrukcja i krytyka klasycznej teorii emergencji
5.5. Problemy przyczynowości odgórnej
ROZDZIAŁ VI: MIEJSCE UMYSŁU W OTWARTYM WSZECHŚWIECIE. NIELINIOWE MECHANIZMY EMERGENCJI
6.1. Indeterminizm a ewolucja twórcza
6.2. Zasadnicza niezupełność redukcji międzypoziomowych
6.3. Schemat emergencji. Ewolucja świadomości
6.4. Teoria potencjalności natury. Krytyka panpsychizmu
6.5. Emergencja diachroniczna, nieliniowość i prawa wyższego rzędu
ROZDZIAŁ VII: UMYSŁ W ŚWIECIE SYSTEMÓW. ONTOLOGICZNE ZAŁOŻENIA EKSTERNALIZMU
7.1. Kategoria systemu. Model CESM
7.2. Własności systemowe i ich rodzaje. Emergencja kontekstowa
7.3. Trzy interpretacje przyczynowości odgórnej. Przyczynowość systemowa
7.4. Systemy agregatywne, integralne i sprzężone. Aktywny eksternalizm
7.5. Treści umysłowe w systemach poznawczych
7.6. Eksternalizm skrajny i umiarkowany. Aspekty ontologiczne
ROZDZIAŁ VIII: OD BIOLOGICZNEGO NATURALIZMU DO ONTOLOGII NEURONAUK
8.1. Przyczynowy model redukcji i superweniencji a biologiczny naturalizm
8.2. Modularna teoria umysłu i jej ograniczenia
8.3. Emergencja umysłu z perspektywy neuronauk
ROZDZIAŁ IX: TEORIA EMERGENCJI WOBEC FUNDAMENTALNYCH TEORII UMYSŁU
9.1. Fundamentalne teorie umysłu. Uwagi wprowadzające
9.2. Teoria emergencji, pankomputacjonizm i procesy niealgorytmiczne
9.3. Teoria emergencji a fundamentalne prawa psychofizyczne
ZAKOŃCZENIE
Bibliografia
Summary
Indeks nazwisk

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter