Antiquitas XXXIII. Euhemer z Messeny. Życie i dzieło Święta historia

Marek Winiarczyk
ISSN: 0524-4463
ISBN: 978-83-229-3140-0
Liczba stron: 284
Format: B5, oprawa twarda
Rok wydania: 2012
Cena: 36,00 PLN   19,00 PLN  

Książka jest pierwszą obszerną monografią o Euhemerze z Messeny (ok. 300 r. przed Chr.). Uwzględnia ona literaturę naukową w siedmiu językach od początku XIX w. Powieść utopijna Święta historia opisuje podróż Euhemera na wyspę Panchaję, położoną na Oceanie Indyjskim, gdzie jest stela mówiąca, że bogowie olimpijscy są deifikowanymi ludźmi. Poglądy teologiczne Euhemera nawiązują m.in. do kultu herosów, racjonalistycznej interpretacji mitów, teorii o genezie religii i kultu władców. Stela sławiąca czyny deifikowanych władców mogła zachować się w zamkniętym archaicznym społeczeństwie Panchai. Książkę zamyka historia euhemeryzmu w literaturze pogańskiej, chrześcijańskiej i żydowskiej. Monografia zainteresuje historyków starożytnych, filologów klasycznych, historyków religii i filozofii.

Przedmowa

I. Życie Euhemera

1. Datowanie

2. Miejsce urodzenia

3. Miejsce działalności

II. Euhemer w tradycji antycznej

1. Geograf

2. Historyk

3. Filozof-ateista

4. Poeta

III. Święta historia (Hiera Anagraphē ) Euhemera

1. Stan zachowania utworu

2. Interpretacja tytułu

3. Czas powstania utworu

4. Forma literacka utworu

a) Idealna wyspa

b) Locus amoenus

c) Powieść utopijna

5. Zastosowana metoda

IV. Poglądy teologiczne Euhemera z Messeny

A. Wiarygodność przekazu Diodora o theologia dipertita w utworze Euhemera

B. Źródła poglądów teologicznych Euhemera

1. Stare pojęcia greckie

a) Kult herosów

b) Bogowie jako założyciele kultów

c) Groby bogów

2. Euergetyzm

3. Racjonalistyczna interpretacja mitów

4. Sofistyka

5. Początki kultu wodzów i władców w V i IV wieku przed Chr.

a) Lizander, wódz spartański (zm. 395 r.)

b) Dionizjos I, tyran Syrakuz (405–367)

c) Dion z Syrakuz

d) Klearch, tyran Heraklei Pontyjskiej (364/363–353/352)

e) Nikagoras, tyran w Zelei (do 334 r.)

f) Filip II, król Macedonii (359–336)

g) Aleksander III Wielki (336–323)

h) Podsumowanie

6. Kult władców do początku epoki hellenistycznej (do ok. 270 r.)

a) Antygonidzi

b) Ptolemeusze

c) Seleucydzi

d) Podsumowanie

7. Hekatajos z Abdery

8. Leon z Pelli

9. Wnioski

V. Społeczeństwo i gospodarka w Hiera Anagraphē

1. Wyspa Hiera

2. Panchaja

3. Dlaczego nie należy utożsamiać wyspy Hiera z Panchają

4. „Źródła” opisu społeczeństwa i gospodarki

5. Podsumowanie

VI. Sanktuarium Zeusa na wyspie Panchaja

1. Świątynia i temenos

2. Stela w świątyni

a) Relacja na steli

b) Hieros logos na steli

3. Kapłani Zeusa Trifylijskiego

4. Podsumowanie

VII. Próba interpretacji Hiera Anagraphē

1. Zniszczenie wiary w bogów olimpijskich

2. Satyra na kult władców

3. Usprawiedliwienie lub propagowanie kultu władców

4. Idealny ustrój państwowy

5. Wyjaśnienie genezy wiary w bogów

6. Propagowanie idei jedności i braterstwa wszystkich ludzi

7. Reinterpretacja mitologii greckiej

8. Podsumowanie

VIII. Euhemerus sive Sacra historia Enniusza

1. Historia powstania

a) Scypion Afrykański

b) Scipio Enniusza

c) Datowanie utworu Euhemerus

2. Tytuł dzieła

3. Forma przekładu

4. Wierny przekład czy swobodne tłumaczenie?

5. Tłumaczenie Enniusza u pisarzy łacińskich

6. Podsumowanie

IX. Euhemeryzm w świecie antycznym

A. Literatura pogańska

1. Euhemer i euhemeryzm

2. Euhemeryzm a kult władców

3. Euhemeryzm w powieści mitologicznej

a) Dionizjos Skytobrachion

 b) Dejnarch z Delos

c) „Literatura frygijska”

4. Euhemeryzm stoicki

5. Euhemeryzm w historiografii

a) Leon z Pelli

b) Mnaseas z Patary w Licji

c) Nikagoras z Cypru

d) Polibiusz

e) Apollodor z Aten

f) Kastor z Rodos

g) Diodor Sycylijski

h) Thallos

i) Filon z Byblos

j) Syzyf z Kos

6. Euhemeryści łacińscy

7. Index deorum cognominum

8. Pseudoeuhemeryści

a) Diagoras z Melos

b) Palajfatos

c) Megastenes

d) Filochoros z Aten

e) Res gestae Divi Augusti

f) Lukian z Samosaty

B. Literatura patrystyczna

1. Odrzucenie euhemeryzmu

2. Akceptacja euhemeryzmu

3. Podsumowanie i euhemeryzm w średniowieczu

C. Literatura żydowska

1. Eupolemos

2. Pseudo-Eupolemos

3. Artapanos

4. Theodotos

5. Oracula Sibyllina

6. Podsumowanie

X. Podsumowanie

Appendix I: Przekład ważniejszych fragmentów dzieła Święta historia Euhemera

Appendix II: Homines pro diis culti

Appendix III: Deos homines fuisse

Appendix IV: Groby bogów

Addenda

Wykaz skrótów

Bibliografia

A. Wydania

I. Wydania dzieła Euhemera

a) Testimonia greckie i łacińskie

b) Testimonia łacińskie

II. Wydania autorów cytowanych w książce

B. Opracowania

Indeks imion

Indeks nazw geograficznych i etnicznych

Indeks rzeczowy

Indeks źródeł

Summary

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter