C.B. Macpherson: „indywidualizm posiadaczy” a dylematy współczesnej ontologii politycznej

Mariusz Turowski
ISBN: 978-83-229-3447-0
Liczba stron: 504
Format B5, oprawa twarda oklejana z obwolutą
Rok wydania: 2014
Cena: 55,00 PLN   

Najważniejszym celem niniejszej pracy jest przedstawienie dorobku C.B. Macphersona i podjęcie próby wykazania ważności jego idei dotyczącej ujęcia losów liberalizmu oraz rozpoznania problemów współczesnej demokracji w perspektywie napięcia pomiędzy dwoma głównymi nurtami w ich obrębie („posesywnym” i „rozwojowym”) opartymi na odpowiadających im ontologiach politycznych. Publikacja jest pierwszą w skali ogólnoświatowej całościową prezentacją poszczególnych aspektów tezy o posesywnym indywidualizmie (a w języku polskim pierwszym w ogóle opracowaniem monograficznym na ten temat i prezentacją myśli tego autora). Nigdy wcześniej nie zostały zebrane i zrekonstruowane wszystkie analizy Macphersona wraz z towarzyszącymi im kontrowersjami.
Większość dwudziestowiecznych debat dotyczących rozwoju nowożytnych doktryn politycznych i społecznych miało miejsce dzięki inspiracji — bezpośredniej lub pośredniej — badaniami przedstawionymi w dziełach takich jak The Political Theory of Possessive Individualism i The Lifes and Times of Liberal Democracy. Koncepcja indywidualizmu posiadaczy dyskutowana była przez tak wybitnych współczesnych historyków i teoretyków polityki i społeczeństwa, jak P. Laslett, I. Berlin, C. Schmitt, J. Habermas, A. MacIntyre, Ch. Taylor, J. Dunn, Q. Skinner, J.G.A. Pocock, A. Negri, W. Connolly czy Ch. Mouffe. W znacznej mierze przyczyniła się ona do ukształtowania ich własnych stanowisk i perspektyw naukowych — nawet jeśli miało to niekiedy miejsce w wyniku krytyki propozycji teoretycznych Macphersona.
W nawiązaniu do postulatów autorów takich jak F. Cunningham oraz J. Townshend w przedstawionej tu książce mamy do czynienia z próbą „odzyskiwania” (retrieval) doniosłości koncepcji kanadyjskiego filozofa dla współczesnych rozważań (które powinny mieć swoje praktyczne skutki) nad demokracją, liberalizmem, kapitalizmem oraz — szerzej — tym, co polityczne i tym, co społeczne.
Ze względu na zasięg projektu teoretycznego Macphersona praca niniejsza może odgrywać również rolę podręcznika oferującego przegląd nowożytnych i współczesnych teorii polityczno-społecznych, zwracającego uwagę na często niezauważane aspekty koncepcji autorów, takich jak:
Thomas Hobbes
Lewellerzy
James Harrington
John Locke
Edmund Burke
Jeremy Bentham
James Mill
John Stuart Mill
Joseph Schumpeter
Isaiah Berlin
Milton Friedman
John Rawls

Słowo wstępne
Ramy i punkty orientacyjne książki
Struktura i treść rozdziałów
Ontologia polityczna
Posesywny indywidualizm
Uwagi metodologiczne
Posesywny indywidualizm: pierwsze sformułowanie tezy
Rozdział 1. C.B. Macpherson — życie i projekt
Informacje biograficzne
Projekt teoretyczny
Inspiracje
Teoria polityczna posesywnego indywidualizmu — kształtowanie się idei
Losy tezy o indywidualizmie posesywnym
Rozdział 2. Thomas Hobbes: Lewiatan a model posesywnego społeczeństwa rynkowego
Ciało — człowiek — obywatel: materialistyczne przesłanki idei posesywnego indywidualizmu w antropologii politycznej T. Hobbesa
Hobbes jako „posesywny indywidualista”: krytyka, kontrowersje, uściślenie tezy
„Przesłanki burżuazyjne” w koncepcji Hobbesa?
Samozachowanie, moc, rywalizacja
Lewiatan a posesywne społeczeństwo rynkowe
Ekonomia polityczna a reafirmacja tezy o posesywno-indywidualistycznej naturze Hobbesowskiej koncepcji państwa i społeczeństwa
Rozdział 3. Lewellerzy: demokracja radykalna czy konserwatywny status quo?
Rekonstrukcja doktryny polityczno-społecznej lewellerów
Ogólna charakterystyka idei praw wyborczych w myśli lewellerów
Wokół debat w Putney
Posesywny indywidualizm w koncepcji lewellerów
Polemiki i dyskusje
Lewellerzy a posesywny indywidualizm: perspektywy uzasadnienia interpretacji Macphersona
Fikcyjne towary i „podwójny ruch”: geneza społeczeństwa rynkowego
Rynek, komodyfikacja, burżuazja, klasy społeczne. Źródła posesywnego indywidualizmu lewellerów
Rozdział 4. James Harrington: cnoty republikańskie, cnoty komercyjne, posesywne interesy?
Republika równowagi: burżuazja, rywalizacja, nierówność szans
„Narodziny gentry”
Od społeczeństwa burżuazyjnego do kapitalistycznego państwa
Dialektyka równości i nierówności: odwrócenie zasady równowagi
James Harrington — republikanin „epoki makiawelowskiej”? Polemiki wokół interpretacji C.B. Macphersona
Między republikanizmem a liberalizmem: źródła wczesnonowożytnej myśli politycznej
Rekonstrukcja modelu republikańskiego i „momentu makiawelowskiego”
Społeczeństwo rynkowe v. republika: reafirmacja pytania o źródło liberalizmu
Dylematy definicyjne
Republikanizm — liberalizm: fałszywa alternatywa
Ciemne strony republikanizmu
Rozdział 5. John Locke a posesywny indywidualizm: rdzeń ontologii politycznej liberalizmu
Locke a posesywny indywidualizm: rekonstrukcja
Logika wykluczenia społeczno-ekonomicznego
Ekskluzywizm praw, racjonalności i obywatelstwa
Prawa naturalne — wojny idei
Antropologia zawłaszczania
Podsumowanie
Krytyka — polemiki — reafirmacja
Locke a kapitalizm i społeczeństwo kapitalistyczne
Locke, czyli „odwrócenie” posesywnego indywidualizmu?
Rozdział 6. Wiek Halévy’ego: zwieńczenie procesu formowania się modelu posesywnego indywidualizmu?
Wstęp
Edmund Burke: ancien régime, społeczeństwo rynkowe, demokracja liberalna?
Akumulacja, protekcja i maksymalizacja użyteczności: posesywny indywidualizm a utylitaryzm (Jeremy Bentham, James Mill)
Wprowadzenie
Utylitaryzm
Jeremy Bentham: egalitarystyczne źródła nierówności (i wyzysku?)
James Mill: polityczna ekonomia wykluczeń
Teza o posesywnym indywidualizmie: drugie sformułowanie (wniknięcie ekonomii do teorii politycznej)
Posesywny indywidualizm od Thomasa Hobbesa do Jamesa Milla: podsumowanie
Rozdział 7. Demokratyzacja liberalizmu: źródła dwudziestowiecznych sporów o demokrację
Wstęp
Klasy — własność — moc ekstrakcyjna: indywidualizm posesywny kontra demokracja rozwojowa
Liberalna demokracja: „maksymalizacja” a transfer mocy
Demokracja a własność
Demokracja: natura ludzka, zdolności, funkcjonowania
Rozdział 8. John Stuart Mill: „rozwojowa ontologia” demokracji liberalnej?
Nieposesywny model liberalnej demokracji
Czynniki rozwoju w demokracji rozwojowej
John Stuart Mill, czyli demokracja protekcyjna?
Dwudziesty wiek: wprowadzenie
Rozdział 9. Demokracja: polityka, ekonomia a „posesywna równowaga”
Rozdział 10. Isaiah Berlin: wolność do wyzysku?
Rozdział 11. Milton Friedman: elegancki nagrobek neoliberalizmu?
Rozdział 12. John Rawls: perspektywy sprawiedliwości ekonomicznej
Teza o posesywnym indywidualizmie: ostateczne sformułowanie
Rozdział 13. Gerald A. Cohen: krytyka posesywnego libertarianizmu i liberalnego egalitaryzmu
Prawo, wolność, własność
Egalitarystyczna krytyka równości
Zasada dyferencji: egalitarystyczne źródło posesywnego indywidualizmu?
Akrasia a sumienie liberalnych egalitarystów
Perspektywy sprawiedliwości i równości globalnej.
Rozdział 14. Emancypacja czy kolonizacja? Posesywne podstawy republiki i imperium
John Locke: w poszukiwaniu podstaw kapitalistycznego imperium
Uniwersalizm dziewiętnastowieczny
Zakończenie: „ontologia polityczna zachodniej demokracji” — reafirmacja
Dodatek: C.B. Macpherson a K. Marks i marksistowska teoria społeczno-polityczna
Bibliografia
Summary
Indeks

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter