Wrocławskie Studia Wschodnie 23 (2019)

Antoni Kuczyński (red.)
ISSN: 1429-4168
Liczba stron: 348
Format B5, oprawa broszurowa
Rok wydania: 2019
Cena: 45,00 PLN   

Po dwóch latach życia w poczuciu zagrożenia, w stałej obawie przed wywózką na Sybir (w domu państwa Longchampsów były także przygotowane ubrania, synowie pastowali narciarskie buty, nasłuchiwano, czy już zajechał samochód), lwowianie z ulgą przyjmowali pospieszne opuszczanie Lwowa przez sowietów w czerwcu 1941 roku. Jeszcze nie znali metod terroru stosowanych przez następnego okupanta. Profesor Roman Longchamps de Bérier, dawny student uniwersytetu w Berlinie, znany i ceniony za granicą, również w Niemczech, mógł oczekiwać godnego traktowania. Noc 4 lipca 1941 roku rozwiała wszelkie złudzenia. Detektor zrzucony z wściekłością przez niemieckiego żołnierza z fortepianu, na którym tak chętnie grywał profesor, gruchnął na podłogę salonu ostatnim akordem życia ojca i trzech synów. „Gdy ich wyprowadzali, stałam we drzwiach; szedł najpierw mąż, potem syn najstarszy, potem drugi, wreszcie trzeci. Wszyscy szli, patrząc na mnie”. Zginęli o świcie.

Anna Fastnacht-Stupnicka,
Ojciec i synowie Longchamps de Bérier

Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej 22 czerwca 1941 roku i zajęciu Lwowa przez Niemców w nocy z 3 na 4 lipca 1941 roku na Wzgórzach Wuleckich niemieccy naziści i ukraińscy nacjonaliści z rozkazu SS-Hauptsturmfürera Hansa Krügera zamordowali dwudziestu pięciu profesorów lwowskich uczelni, wśród nich rozstrzelany przez SS-Vernichtung Komando został Antoni Cieszyński. Tomasz Cieszyński pamięta, że przy aresztowaniu ojca obecni byli Ukraińcy.
Marian Pańczyszyn — ówczesny zastępca dyrektora Państwowego Instytutu Medycznego, którym był Karl Schulze — napisał list do gubernatora Hansa Franka, w którym wyraził radość z powodu rozstrzelania profesorów lwowskich. Zbrodnia ta była bowiem istotnym elementem hitlerowskiego planu wyniszczenia narodu polskiego pod względem kulturalnym i fizycznym.
Tracąc prof. Cieszyńskiego, stomatologia polska poniosła niepowetowaną szkodę. Utraciła wszechstronnego uczonego i badacza polskiej i światowej sławy, koryfeusza wiedzy, autora licznych oryginalnych prac naukowych, pioniera i organizatora polskiej stomatologii oraz społecznika, którego dewizą życiową było: Salus Poloniae suprema lex esto („dobro Polski najwyższym prawem”).
Barbara Bruziewicz-Mikłaszewska,
Polak i Europejczyk — profesor medycyny i stomatolog Antoni Cieszyński (1882–1941) i jego uczniowie

Artykuły

  • Marek Nalepa, Granice państwowe, narodowe i kulturowe w prozie wspomnieniowej Juliana Ursyna Niemcewicza
  • Grzegorz Pełczyński, Z dziejów Karaimów litewsko-polskich w XX wieku
  • Tomasz Landmann, Sprawa białoruska w początkowym okresie kształtowania państwowości II RP — problem polityczny i społeczno-kulturowy czy niewykorzysta-na szansa konsolidacji narodowej?
  • Stanisław Ciesielski, Stalin przeciwko Pokrowskiemu. Z dziejów stalinowskiej „polityki historycznej”
  • Katarzyna Michalewicz, Relacje Polonii harbińskiej z ludnością japońską w latach 1932–1937
  • Natalia Maria Kotrys, Województwo poleskie w polskich reportażach z okresu dwudziestolecia międzywojennego — wybrane aspekty
  • Albin Głowacki, Dzieje Związku Patriotów Polskich w historiografii radzieckiej i poradzieckiej

Miscellanea

  • Viktor Akopyan, Viktor Ermakov, Ludmila Milyaeva, The policy of the conversion of the Soviet Gipsies to a settled and agricultural way of life in the south of Russia in the 1920s–1930s
  • Dorota Skotarczak, Kilka uwag na temat stalinizmu (w świetle pamiętników Lubow Orłowej)
  • Tomasz Dudek, Kasper Weigel (1880–1941) — profesor i rektor Politechniki Lwowskiej  
  • Tomasz Skrzyński, W Wojskach Kolejowych i na Politechnice Lwowskiej — Roman Witkiewicz (1886–1941)
  • Anna Fastnacht-Stupnicka, Ojciec i synowie Longchamps de Bérier
  • Barbara Bruziewicz-Mikłaszewska, Polak i Europejczyk — profesor medycyny i stomatolog Antoni Cieszyński (1882–1941) i jego uczniowie

Recenzje

  • Swietłana Mulina, Migranci wbrew swej woli. Adaptacja zesłanych powstańców styczniowych na Syberii Zachodniej (Dorota Paśko-Koneczniak)
  • Andrzej Woźniak, Dobry Europejczyk w Tyflisie. Śladami Artura Leista (Anna Milewska-Młynik)
  • Wojciech Śleczyński, Historia w służbie polityki. Zmiany polityczne a konstruowanie przekazu historycznego na ziemiach białoruskich w XX i XXI wieku (Zdzisław J. Winnicki)
  • Marek Nalepa, Porozbiorowe migracje w literaturze późnego oświecenia. Studia nad wybranymi tekstami (Anna Fastnacht-Stupnicka)

Kronika

  • Paweł Fiktus, „What remains of Galicia? Continuities — ruptures — perspectives”, czyli o Galicji na Uniwersytecie Wiedeńskim, 19–21 kwietnia 2018 roku
  • Anna Król, Ajnowie, górale i Bronisław Piłsudski. O wystawie
  • Wioletta Laskowska-Smoczyńska, IV Międzynarodowa Konferencja Poświęcona Bronisławowi Piłsudskiemu i Jego Dziedzictwu Naukowemu / IV International Conference on Bronisław Piłsudski and His Scholarly Heritage. Bronisław Piłsudski: On the Centennial of His Death. Towards an Independent Homeland
  • Maria Domańska-Nogajczyk, Tomasz Wójcik, Uroczystość wręczenia doktoratu honoris causa Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach profesor Wiktorii Śliwowskiej, 25 kwietnia 2019 roku

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter