Słowa w cieniu mieczy. „Dabiq” i narracja Państwa Islamskiego

Bartosz Bolechów

Jak to możliwe, że lokalny odłam globalnego ruchu rewolucyjnego salafizmu zdołał w ciągu kilku lat zbudować pośród bliskowschodniego chaosu funkcjonujące państwo de facto — ze sprawną armią, skutecznym systemem wymiaru sprawiedliwości oraz usług publicznych? Jak to możliwe, że samozwańczy kalifat, utworzony na terytoriach odebranych Irakowi i Syrii, zdołał przyciągnąć dziesiątki tysięcy pełnych zapału ochotników z kilkudziesięciu państw oraz zmobilizować aktywne i pasywne wsparcie znacznej liczby młodych muzułmanów?
Główne założenie niniejszej książki wynika z przekonania autora, że jednym z najcenniejszych atutów Państwa Islamskiego była doskonale skonstruowana narracja o wielkich walorach perswazyjnych, rozpowszechniana przez potężną, profesjonalną maszynę propagandową. Narracja ta przedstawiała historię jako zbliżającą się do epickiego końca, sensowną i spójną fabułę zaprojektowaną przez samego Boga, zapraszając jednocześnie muzułmanów do wzięcia udziału w ekscytujących zmaganiach o kosmicznej skali, toczących się między siłami światła i ciemności, prawdy i kłamstwa, dobra i zła.
Jednym z najważniejszych nośników tego przekazu było przeznaczone dla globalnej widowni czasopismo „Dabiq”, wydawane w latach 2014–2016. Jak słusznie zauważył Graeme Wood, „badacze propagandy będą pewnego dnia czytać »Dabiq« razem z Der Sturmerem Streichera lub Prawdą Bucharina”, ale nawet w tym towarzystwie kompetencje jego redaktorów, wydawców i autorów muszą budzić szacunek.
Autor niniejszej książki podjął się analizy treści publikowanych w „Dabiq”, aby ostatecznie zrekonstruować leżącą u ich podstaw strukturę narracyjną Państwa islamskiego, wyizolować jej poszczególne elementy oraz relacje między nimi, wreszcie — wyjaśnić źródła i mechanizmy skuteczności jej oddziaływania. Publikacja kierowana jest przede wszystkim do badaczy komunikacji, propagandy, radykalizmu religijnego oraz przemocy politycznej, aczkolwiek powinna okazać się przydatna również dla osób pragnących poszerzyć swoją wiedzę na temat Państwa Islamskiego i ewolucji rewolucyjnego salafizmu.

Wykaz terminologii arabskiej używanej w „Dabiq”
Wprowadzenie
1. Legitymacja i doktryna władzy
1.1. Doktryna przywództwa
1.2. Mobilizacja wybrańców
1.3. „Metodologia wolnego wyboru” i „terroryzm intelektualny”
2. Budowanie islamskiej utopii
2.1. Państwo Islamskie jako „realistyczna utopia”
2.2. Wyobcowanie
2.3. Hidżra do Państwa Islamskiego
2.4. Budowanie państwa
2.5. Zwalczanie wrogich koncepcji
3. Pozostawanie i ekspansja
3.1. Pozostawanie
3.2. Ekspansja
4. Znaczenie i funkcje przemocy
4.1. „Islam jest religią miecza”
4.2. Doktryna wojny rewolucyjnej
4.3. Terroryzm — polaryzacja i reaktywna koradykalizacja
4.4. Konwencjonalne działania militarne
4.5. Męczeństwo
4.6. Funkcja kompensacyjna i ekspresyjna
5. Rola i obowiązki kobiet
5.1. Hidżra kobiet
5.2. Niewolnictwo seksualne
5.3. Obowiązek porzucenia apostatów
5.4. Dżihad bez walki — lojalność małżeńska
5.5. Poligynia
5.6. Konwersja religijna
5.7. Kobieta wobec zepsucia cywilizacji Zachodu
5.8. Kobieta walcząca jako propagandowo użyteczna anomalia
6. Krzyżowcy
6.1. Agresja Zachodu i koalicja krzyżowców
6.2. Zderzenie cywilizacji i wojna egzystencjalna
6.3. Czas Apokalipsy
6.4. Krytyka teorii spiskowych
6.5. Przesłanie dla ludzi krzyża
7. Pseudodżihadyści
7.1. Logika polaryzacji w służbie propagandy
7.2. Koalicja Sahwah
7.3. Jabhat an-Nusrah
7.4. Al-Kaida
7.5. Irja i degeneracja dżihadu
7.6. Pozostałe zbrojne grupy islamskie
8. Apostaci
8.1. Historiozoficzna pareidolia i wojna z tyranią
8.2. Między hipokryzją a apostazją
8.3. Skorumpowani uczeni i upadek ummy
8.4. Bractwo Muzułmańskie
8.5. Szyici
Zakończenie. Podstawowa struktura narracyjna
Aneksy
Aneks 1. Lista motywów składowych narracji „Dabiq”
Aneks 2. Etos wojownika i przywódcy
Rada dla żołnierzy Państwa Islamskiego
Rada dla przywódców Państwa Islamskiego
Aneks 3. Namysł nad naturą stworzenia
Kontempluj stworzenie
Aneks 4. Wykorzystanie Koranu w „Dabiq”
Aneks 5. Kredo i ścieżka (aqida wa-manhaj) Państwa Islamskiego w Iraku
Abu Umar al-Baghdadi, Niektóre z naszych fundamentów, 13 marca 2007 roku
Komentarz
Aneks 6. Wykaz cytowanych w „Dabiq” źródeł anglojęzycznych pochodzących z mediów i instytucji zachodnich
Rubryka „In the words of the enemy”
John Cantlie
Bibliografia
„Dabiq”
Summary

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter