Miasta podwójne i wielokrotne w średniowiecznej Europie

Marek Słoń
ISBN: 978-83-229-3096-0
Liczba stron: 742
Format: A5, oprawa twarda z obwolutą
Rok wydania: 2011
Nakład wyczerpany

Niniejsza książka jest pierwszą próbą opisania fenomenu średniowiecznego miasta komunalnego, które żyło własnym życiem: podejmowało decyzje, działało, rozwijało się, ściągało osadników, gromadziło bogactwo, ożywiało gospodarkę kraju. Te silniejsze budowały i rozbudowywały obwarowania, tworzyły sieć dyplomatycznych powiązań, skrzętnie zabiegały o rozszerzenie swoich przywilejów. Była to gra o władzę, wpływy i majątek, której przyświecały różne intencje. Autor książki od początku swojej pracy naukowej zajmuje się dziejami miasta i jego religijności, w ostatnich latach stara się włączyć do swoich badań również refleksję nad przestrzenią i szeroką perspektywę europejską.

WSTĘP

I. WPROWADZENIE

  • Pojęcie miasta
  • Język wykładu
  • Zakres tematyczny pracy
  • Identyfikacja miast podwójnych i wielokrotnych
  • Stan badań
  • Podziękowania

II. PROWANSJA I LANGWEDOCJA

  • Uwagi wstępne
    • Odrębna droga rozwoju
    • Układ treści
    • Specyfika terminologii
  • Podział instytucjonalny
    • Arles
    • Tuluza
    • Marsylia
  • Podział urbanistyczny
    • Aix-en-Provence
    • Carcassonne
  • Podział urbanistyczny i instytucjonalny
    • Narbona
    • Rodez
  • Geneza podziału
    • Topografia i warunki naturalne
    • Różnice gospodarcze i społeczne
    • Jurysdykcja i własność
    • Lokalni seniorzy
    • Geneza podziału urbanistycznego
  • Geneza unifikacji
    • Siły hamujące proces zjednoczenia
    • Tożsamość i aspiracje „miast w miastach”
    • Konflikty między gminami
    • Inicjatywa zjednoczenia
    • Siły wyższe – Królestwo Francji i monarchia andegaweńska
    • Władze municypalne i zniesienie podziałów urbanistycznych
  • Wnioski końcowe
  • Limoges
  • Pampeluna

III. EUROPA ŚRODKOWA: SPECYFIKA REGIONALNA I FUNKCJONALNA, PRZEBIEG PROCESU LOKACYJNEGO

  • Narodziny miasta podwójnego i wielokrotnego w Europie Środkowej
    • Rzekomy początek: osady flamandzkie w Brunszwiku i Hildesheim
    • Hamburg i Brandenburg
    • Hagen i Neustadt w Brunszwiku
    • Magdeburg
  • Miasta różnych panów
    • Różnorodność rozwiązań
    • Przyczyny lokacji
    • Między stagnacją a konfrontacją
  • Nowe miasta tkackie
    • Początki towarowej produkcji tkackiej w Europie Środkowej
    • Wrocław
    • Getynga
    • Świdnica
    • Głogów
    • Racibórz
    • Schyłek miast tkackich
    • Nowe Miasto Toruń, Neustadt Salzwedel i królewiecki Lipnik – gminy tkaczy?
    • Nowe Miasto Lemgo a początki lokalnego tkactwa
    • Podsumowanie
  • Nowe miasta Meklemburgii i Pomorza Przedniego, czyli o lokacji w kilku etapach
    • Stan badań
    • Lokacja Starego Miasta
    • Lokacja Nowego Miasta
    • Rozszerzenie Starego Miasta
    • Unifikacja zespołu miejskiego
    • Podsumowanie
  • Miasta podwójne w Brandenburgii
    • Lokacje nowomiejskie
    • Relacje między gminami
    • Polityka margrabiów wobec miast podwójnych
  • Czechy
    • Gminy praskie w XIII wieku
    • Hradczany
    • Lokacja Nowego Miasta
    • Unie i podziały Starego i Nowego Miasta
    • Tożsamość wspólnoty nowomiejskiej
    • Wyszehrad: syndrom miasta wielokrotnego
    • Naśladownictwo Wyszehradu: Litomyśl
    • Dlaczego tylko Praga i Litomyśl?
    • Český Krumlov, rzekome miasto podwójne
  • Pruskie gminy nowomiejskie w polityce wielkich miast i Zakonu
    • Aspekt fiskalny lokacji nowomiejskich
    • Braniewo 1394–1398
    • Nowe Miasto zakładane z inicjatywy i na potrzeby Starego?
    • Nowe Miasto jako narzędzie kontroli nad Starym
    • Konflikty wewnętrzne
  • Lokacje nowomiejskie w procesie konsolidacji czternastowiecznej monarchii i rozbudowy jej stolicy
    • Kraków 1305–1333?
    • Królewiec
    • Kassel
    • Kraków 1334–1366
    • Praga
    • Budapeszt?
    • Drezno
    • Warszawa
    • Podsumowanie
  • Przyczółek mostowy
    • Deutz koło Kolonii
    • Stadtamhof koło Ratyzbony
    • Neustadt Kassel
    • Mała Bazylea
    • Altendresden
    • Aspekt polityczny
    • IUkład urbanistyczny
  • Relokacja Starego Miasta
    • Okoliczności zaniku pierwotnej gminy
    • Czynniki miastotwórcze w opuszczonej osadzie
    • Przesłanki lokacji odrębnego miasta
  • Przepołowiona gmina
    • Haigerloch
    • Głogów
    • Góra i Bytom
  • Rozprzestrzenianie się modelu miasta podwójnego i wielokrotnego
    • Do roku 1240
    • Środkowe Niemcy po roku 1240
    • Europa Środkowa po roku 1240
    • Zanik miast podwójnych: lokacje nieudane, osady zniszczone, unie i inkorporacje
    • Podsumowanie

IV. EUROPA ŚRODKOWA: W STRONĘ SYNTEZY

  • Przebieg i przyczyny lokacji nowomiejskich
    • Stan badań: potrzeba rewizji
    • Aspekt gospodarczy
    • Aspekt polityczny
    • Aspekt prestiżowy i religijny
    • Koszty bezpośrednie i pośrednie
    • Alternatywa: rozszerzenie Starego Miasta
    • Rola zasadźcy i warunki powodzenia lokacji
    • Przebieg lokacji
    • Podsumowanie: ku genezie rozkładu przestrzennego miast podwójnych i wielokrotnych
  • Relacje między gminami w obrębie aglomeracji
    • Nazwy gmin
    • Obwarowania, sieć dróg i hydrografia
    • Specjalizacja gospodarcza: staromiejski handel i nowomiejskie rzemiosło
    • Organizacja cechowa
    • Pochodzenie osadników i migracja między gminami
    • Stosunek do pana gruntowego i władzy terytorialnej
    • Stare Miasto jako zwierzchnik Nowego?
    • Konflikty między gminami
  • Struktury kościelne Nowego Miasta
  • Tożsamość wspólnoty nowomiejskiej
  • Zjednoczenie miasta
    • Droga do integracji
    • Związek gmin
    • Akt zjednoczenia
    • Ślady dawnych podziałów
  • Podsumowanie
    • Wyniki
    • Ograniczenia
    • Perspektywy

Toponim nova civitas / Neustadt w Rzeszy Niemieckiej

Lista miast, gmin nowomiejskich, ich oryginalnych nazw i planów

Plany miast

Bibliografia

Summary

Indeks rzeczowy

Indeks geograficzny i osobowy

Spis i legenda map

Spis tabel

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter