Oblicza nicości. Z dziejów nihilizmu europejskiego w XIX wieku

Jan Wasiewicz
ISBN: 978-83-229-3066-3
Liczba stron: 488
Format: A5, oprawa twarda z obwolutą
Rok wydania: 2010
Nakład wyczerpany

Konstytutywnym wymiarem wielorakich form, postaci i masek nihilizmu jest „doświadczenie” nicości. Autor wyróżnia pięć podstawowych typów takiego doświadczenia: 1) doświadczenie mocy negacji czy też siły negatywności, 2) doświadczenie różnorako rozumianego braku: sensu, prawdy, dobra, wartości, tego, co święte (sacrum, boskości, Boga), 3) doświadczenie problematyczności, 4) doświadczenie marności świata, wreszcie 5) doświadczenie nicości absolutnej. Następnie ukazuje, jak te doświadczenia aktualizowały się w dziewiętnastowiecznej kulturze na polu filozofii, literatury, polityki i religii. Rozpoczynając rozważania od debaty na temat nihilistycznych konsekwencji idealizmu w filozofii i literaturze niemieckiej na przełomie XVIII i XIX w., autor kontynuuje swoją analizę, śledząc nihilistyczne wątki w twórczości i działalności dziewiętnastowiecznych filozofów, literatów i działaczy społecznopolitycznych, takich jak m.in.: Max Stirner, młodohegliści, Kierkegaard, Schopenhauer, Leopardi, Mainländer, Turgieniew, Pisariew, Nieczajew i Dostojewski, kończąc na Nietzschem, punkcie zwrotnym w dziejach nihilizmu w obydwu wyróżnionych przez autora sposobach rozumienia tych dziejów, tj. z jednej strony jako dziejów różnorakich form doświadczania nicości, z drugiej jako dziejów dyskusji o tych doświadczeniach, czyli historii debaty nad nihilizmem.

WSTĘP
ROZDZIAŁ I: NIHILIZM AD PORTAS: IDEALISTYCZNO-ROMANTYCZNA UWERTURA (PRZEŁOM XVIII I XIX WIEKU)

  • Uwagi wstępne
  • Narodziny nihilizmu z ducha idealizmu: Jacobi i Fichte
  • Niespełnione "zadanie nihilizmu": Hegel i Schelling
    • Domniemany "logiczny nihilizm" Hegla
    • Realny idealizm Schellinga jako "absolutny nihilizm"
  • Nihilizm a la mode romantique: wybrani przedstawiciele i krytycy
    • William Lovell Tiecka
    • Hyperion Holderlina
    • "Poetycki nihilizm" według Jeana Paula
    • Nihilistyczne aspekty "kryzysu kantowskiego" Kleista oraz Herderowska krytyka kantyzmu w Kalligone
    • Straże nocne Bonawentury

ROZDZIAŁ II: "WIDMO KRĄŻY PO EUROPIE - WIDMO NIHILIZMU": DZIEJE NIHILIZMU OD LAT DWUDZIESTYCH DO PIĘĆDZIESIĄTYCH XIX WIEKU

  • Uwagi wstępne
  • Katoliccy i liberalni krytycy nihilizmu: Baader, Radowitz, Cortes i Auerbach
    • Baader: między naukowym nihilizmem a obskuranckim pietyzmem
    • Radowitz, Cortes i Auerbach: nihilizm - wróg publiczny numer jeden
  • Kierkegaarda melancholijny nihilizm nudy, ironii, lęku i rozpaczy
  • Hedonistyczno-egoistyczny nihilizm Stirnera
  • Krytyczny nihilizm lewicy heglowskiej i grupy Młode Niemcy
    • Strauss, Bauer, Feuerbach: nihilistyczne aspekty radykalizacji heglizmu
    • Die Nihilisten Gutzkowa

ROZDZIAŁ III: NIHILIZM W KRĘGU MYŚLI SCHOPENHAUEROWSKIEJ

  • Antywoluntarystyczny nihilizm Schopenhauera
  • Leopardi: pesymizm jako nihilizm
  • Soteriologiczny nihilizm Hartmanna i Mainlandera
    • Philosophie des Unbewusten Hartmanna
    • Philosophie der Erlosung Mainlandera

ROZDZIAŁ IV: EX ORIENTE NIHIL. DZIEWIĘTNASTOWIECZNY NIHILIZM ROSYJSKI

  • Uwagi wstępne
  • Dwa modele nihilisty: Bazarow i Rachmietow
    • Turgieniewowski Bazarow i jego propagator Pisariew
    • "Nowy człowiek": Rachmietow Czernyszewskiego
  • Słowo staje się ciałem: od nihilistycznych słów do nihilistycznych czynów - nihilizm jako afirmacja rewolucji i terroru
  • Dostojewskiego zmagania z nihilizmem
    • Notatki z podziemia
    • Biesy

ROZDZIAŁ V: WYSOKA FALA NIHILIZMU: NIETZSCHE

  • Didaskalia
  • Prolog
  • "Incipit tragoedia"

ZAKOŃCZENIE
Bibliografia
Summary
Indeks osobowy

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter