Antiquitas XXXII. Utopie w Grecji hellenistycznej

Marek Winiarczyk
ISBN: 978-83-229-3140-0
Liczba stron: 368
Format B5, oprawa twarda
Rok wydania: 2010

Autor z podziwu godną skrupulatnością (bibliograficzną i źródłową) zajmuje się w swej książce problematyką utopii w epoce hellenistycznej. Wprowadzając istotne rozróżnienie między utopią sensu stricto (polityczną) i sensu lato (motywami utopijnymi), ze swobodą porównuje i omawia m.in. krainę Meropów, Panchaję, Wyspę Słońca czy wreszcie Uranopolis. Książka – opatrzona obszernymi komentarzami, bibliografią, wykazem źródeł oraz indeksami – jest efektem dwudziestopięcioletnich studiów Autora i zainteresuje z pewnością każdego miłośnika starożytności.

Przedmowa

I. Utopia antyczna

1. Termin „utopia”

2. Historia badań nad utopią antyczną

3. Próby definicji i klasyfikacji utopii

4. Przyczyny powstawania utopii

5. Utopie w świecie greckim

A. Rys historyczny

B. Cechy utopii

6. Problem realizacji utopii

7. Wpływ utopii na zmiany społeczne

II. Teopomp z Chios

1. Stan zachowania, forma i źródła ekskursu o Meropidzie

2. Próby interpretacji

A. Interpretacja alegoryczna

B. Interesująco opowiedziany mit

C. Krytyka lub parodia dialogów platońskich

D. Utopia

E. Nowa interpretacja

III. Hekatajos z Abdery

1. Życie i twórczość

2. Stan zachowania i forma utworu O Hyperborejczykach

3. Wyspa Heliksoja

4. Źródła utworu

A. Źródła prawdopodobne

B. Źródła wątpliwe

5. Próby interpretacji utworu

6. Znajomość dzieła Hekatajosa

IV. Onesikritos z Astypalai

1. Życie

2. Dzieło Wychowanie Aleksandra

A. Tytuł i stan zachowania utworu

B. Czas powstania

C. Charakter utworu

D. Źródła utworu

E. Znajomość utworu w starożytności

3. Kraj Musikanosa w Indiach

A. Źródła opisu

B. Opis kraju

C. Wiarygodność relacji

D. Próba interpretacji

V. Euhemer z Messeny

1.Życie

A. Datowanie

B. Miejsce urodzenia

C. Miejsce działalności

D. Euhemer w tradycji antycznej

1) Geograf

2) Historyk

3) Filozof-ateista

4) Poeta

2. Święta historia (Hiera Anagraphē) Euhemera

A. Stan zachowania utworu

B. Interpretacja tytułu

C. Czas powstania utworu

D. Forma literacka utworu

1) Idealna wyspa

2) Locus amoenus

3) Powieść utopijna

4) Zastosowana metoda

3. Społeczeństwo i gospodarka w Hiera Anagraphē

A. Wyspa Hiera

B. Wyspa Panchaja

C. Dlaczego nie należy identyfikować wyspy Hiera z Panchają?

D. ,,Źródła” opisu społeczeństwa i gospodarki

4. Sanktuarium Zeusa na wyspie Panchaj

A. Świątynia i temenos

B. Stela w świątyni

C. Kapłani Zeusa Trifylijskiego

5. Próba interpretacji Hiera Anagraphē

A. Zniszczenie wiary w bogów olimpijskich

B. Satyra na kult władców

C. Usprawiedliwienie lub propagowanie kultu władców

D. Idealny ustrój państwowy

E. Wyjaśnienie genezy wiary w bogów

F. Propagowanie idei jedności i braterstwa wszystkich ludzi

G. Reinterpretacja mitologii greckiej

H. Podsumowanie

6. Znajomość Hiera Anagraphē w starożytności

A. Znajomość bezpośrednia

B. Znajomość pośrednia

VI. Jambulos

1. Stan zachowania utworu

2. Problem autorstwa

3. Treść utworu

A. Itinerarium Jambulosa

B. Opis wyspy

C. Opis społeczeństwa

4. Źródła utworu

5. Filozofia stoicka a utwór Jambulosa

6. Identyfikacja wyspy

A. Sumatra

B. Cejlon (= Taprobane)

C. Bali

D. Sokotra (= Dioskurida)

E. Madagaskar

7. Interpretacja utworu

A. Utopia polityczna

B. Utopijna powieść podróżnicza

C. Utwór o charakterze satyrycznym

D. Opis literacki rzeczywistej podróży

8. Datowanie utworu

9. Symbolika liczb w utworze Jambulosa (,,7” i ,,4”)

10. Książka Jambulosa a powstanie Aristonikosa w Pergamonie

VII. Uranopolis Aleksarcha

1. Życie Aleksarcha

2. Uranopolis w Macedonii

A. Przyczyny i czas założenia miasta

B. Lokalizacja

C. Charakter miasta

3. Uranopolis w Kabalii

VIII. Podsumowanie .

Appendix I. Przekład ważniejszych utopii hellenistycznych

1. Meropida w Philippika Teopompa

2. Wyspa Heliksoja w dziele O Hyperborejczykach Hekatajosa z Abdery

3. Kraj Musikanosa w Indiach w utworze Wychowanie Aleksandra Onesikritosa

4. Wyspa Panchaja w dziele Święta historia Euhemera

5. Wyspa Słońca Jambulosa w Bibliotece historycznej Diodora Sycylijskiego

Appendix II. Motywy utopijne w literaturze antycznej .

I. Przyroda

A. Łagodny klimat

B. Wieczna wiosna

C. Ziemia wydaje plony samorzutnie

D. Źródła i rzeki płynące winem, mlekiem, miodem, nektarem i zupą

II. Cechy ludzi

A. Długie życie

B. Wysoki wzrost

C. Brak chorób

D. Pobożność

E. Przebywanie bogów wśród ludzi (theoksenia)

F. Sprawiedliwość

III. Sposób życia ludzi

A. Wspólnota dóbr

B. Wspólnota kobiet

C. Brak niewolnictwa

D. Prostota życia

E. Zgoda i pokój w życiu. Brak wojen

Appendix III. Wyspy utopijne w literaturze antycznej

Addenda

Wykaz skrótów

Bibliografia

A. Wydania

B. Opracowania

Indeks imion

Indeks nazw geograficznych i etnicznych

Indeks rzeczowy

Indeks źródeł

Spis ilustracji

Summary

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter