Księga Pamiątkowa Jubileuszu 200-lecia utworzenia Państwowego Uniwersytetu we Wrocławiu. Tom IV: Uniwersytet Wrocławski w kulturze europejskiej XIX i XX wieku. Materiały Międzynarodowej Konferencji Naukowej, Wrocław 4–7 października 2011 r.

Jan Harasimowicz (red.)
ISBN: 978-83-229-3401-2
Liczba stron: 848
Format: B4, oprawa twarda
Rok wydania: 2015
Cena: 69,00 PLN   

Niniejszy, czwarty, tom Księgi Pamiątkowej Uniwersytetu Wrocławskiego jest pokłosiem Międzynarodowej Konferencji Naukowej Uniwersytet Wrocławski w kulturze europejskiej XIX i XX wieku, która obradowała 4–7 października 2011 roku. Wzięli w niej udział naukowcy z Polski oraz licznie reprezentanci środowisk naukowych przede wszystkim z Niemiec, a także Austrii, Czech, Norwegii, Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej i Szwajcarii, Ukrainy, Wielkiej Brytanii i  Włoch. Publikacja prezentuje ponad dziewięćdziesiąt referatów autorstwa ponad stu uczestników obrad, uszeregowanych zgodnie z porządkiem ich wygłaszania. Referaty poruszają zagadnienia ogólnouniwersyteckie i wykraczają poza ramy jednej dyscypliny naukowej. Obejmują one następujące zagadnienia: Rok 1811, Profesorowie, studenci, tradycje, Muzyka, literatura, sztuka, Archiwa, biblioteki, kolekcje, Teologia, filozofia, psychologia, Nauki historyczne i filologiczne, Matematyka, fizyka, chemia, Nauki przyrodnicze i medyczne.

Słowo wstępne / Foreword (Jan Harasimowicz)
Rok 1811 / The year 1811

  • Nobilitas literaria Silesiae vor Gründung der Universität. Breslau als Hochburg gelehrter Studien der Frühen Neuzeit / Nobilitas literaria Silesiae before the establishment of the University. Wrocław as an academic centre at the onset of the Early Modern era (Klaus Garber)
  • Der preußische Staat und die Neugründung der Universität Breslau 1811 / The Prussian state and the reneval of Wrocław University in 1811 (Arno Herzig)
  • Die Gründung der evangelisch-theologischen Fakultät der Universität Breslau / Beginnings of the Faculty of Evangelical Theology in Wrocław (Dorothea Wendebourg)
  • Prawnicze tradycje Viadriny na Uniwersytecie Wrocławskim / Legal traditions of the Viadrina at Wrocław University (Józef Koredczuk)
  • Wkład Johanna Gustava Gottlieba Büschinga (1783–1829) w tworzenie bazy materialnej i koncepcji naukowo-dydaktycznych Uniwersytetu Wrocławskiego / The contribution of Johann Gustav Gottlieb Büsching (1783–1829) to the creation of the material foundations of Wrocław University and developing its teaching and research profile (Urszula Bończuk-Dawidziuk)
  • Działalność Akademickiego Królewskiego Archiwum Prowincjonalnego we Wrocławiu w strukturach Uniwersytetu Wrocławskiego 1811–1822 / Activity of the Royal Provincial Archives in Wrocław in the organizational structure of Wrocław University 1811–1822 (Elżbieta Galik)

Profesorowie, studenci, tradycje / Professors, students, traditions

  • Formy organizacyjne życia studentów Uniwersytetu Wrocławskiego w latach 1811–1945 / Organizational framework of students’ life at Wrocław University in the period of 1811–1945 (Krzysztof Popiński)
  • Florian Ceynowa i jego młodokaszubscy następcy a Uniwersytet Wrocławski / Florian Ceynowa, his Young Kashubian successors and Wrocław University (Józef Borzyszkowski)
  • Zweierlei Vorfahren. Über August Schmölders und Günter Schmölders als Mitglieder des Lehrkörpers zwischen 1844 und 1940 / Two kind of ancestors. About Augustus and Günter Schmölders, lecturers between 1844 and 1940 (Claudia Schmölders)
  • Artes serviunt vitae, sapientia imperat. Z rodzinnej sagi rodu uczonego Kulczyńskich / Artes serviunt vitae, sapientia imperat. From the family saga of the learned Kulczyński family (Marta Katarzyna Kulczyńska)
  • Die Geschichte der Traditionspflege der Universität zu Breslau durch die Universität zu Köln ab 1951 / Cultivating the tradition of Wrocław University at Cologne University after 1951 (Tobias Norbert Körfer)
  • Formy organizacyjne życia studentów Uniwersytetu Wrocławskiego w latach 1945–1989 / Organization of students’ life at Wrocław University in 1945–1989 (Jolanta Popińska)
  • Formy aktywności studentów podejmowane po 1989 roku — na przykładzie Wydziału Nauk Społecznych / Forms of students’ activity after 1989 — the example of the Faculty of Social Science (Martyna Tomiczek-Grzywna)

Muzyka, literatura, sztuka / Music, literature, art

  • Joseph Ignaz Schnabel — kompozytor i organizator życia muzycznego Wrocławia w pierwszej połowie XIX wieku / Joseph Ignaz Schnabel, composer and animator of the music scene in Wrocław in the 1st half of the 19th c. (Mariusz Urban)
  • Honoris causa dla muzyki. Kompozytorzy i dyrygenci jako honorowi doktorzy Uniwersytetu Wrocławskiego / Honoris causa for music. Composers and directors as holders of honorary doctorates of Wrocław University (Remigiusz Pośpiech)
  • Przestrzeń Uniwersytetu Wrocławskiego w literaturze niemieckiej / The space of Wrocław University in German literature (Wojciech Kunicki)
  • Uniwersytet Wrocławski we wspomnieniach Maxa Herrmanna-Neißego / Wrocław University remembered by Max Herrmann-Neiße (Beata Giblak)
  • Obnażyć legendę nagiego Szermierza! Rzecz o wrocławskiej fontannie Hugo Lederera / To strip bare the legend of the nude Swordsman! On Hugo Lederer’s fountain in Wrocław (Piotr Oszczanowski)

Archiwa, biblioteki, kolekcje / Archives, libraries, collections

  • Das Kulturerbe der schlesischen Zisterzienser und die neu gegründete Universität zu Breslau / Wrocław University and the cultural heritage of the Cistercians in Silesia (Inge Steinsträsser)
  • Z historii uniwersyteckich zbiorów posekularyzacyjnych. I Trastulli d’Apollo jako rękopis uzupełniający kolekcję tak zwanych krzeszowskich tabulatur lutniowych z XVIII wieku / From the history of the University’s post-secularization collections. I Trastulli d’Apollo manuscript complementing the so-called Krzeszów Collection of 18th-century lute tablatures (Grzegorz Joachimiak)
  • Die Musikkultur Schlesiens und Mitteldeutschland. Die ehemalige Musikdrucksammlung Emil Bohn und der Anteil von Musikalien mitteldeutscher Provenienz / Music culture of Silesia and central Germany. Tablatures of central German provenance in the former Emil Bohn’s collection of sheet music prints (Klaus-Peter Koch)
  • Zbiory biblioteki dawnego Instytutu Muzycznego przy Uniwersytecie Wrocławskim. Historia i znaczenie / Library collections of the former Institute of Music at Wrocław University. The history and signifi cance (Agnieszka Drożdżewska)
  • Quellen zur Schlesischen Friedrich-Wilhelms-Universität Breslau und zum Staatsarchiv Breslau im Geheimen Staatsarchiv preußischer Kulturbesitz / Sources for the history of Wrocław University in the Secret State Archives Prussian Cultural Heritage Foundation (Ingeborg Schnelling-Reinicke)
  • Kolekcja zabytków starożytnych architekta Eduarda Schauberta (1804–1860) ze zbiorów dawnego wrocławskiego muzeum uniwersyteckiego / Greek and Roman antiquities from the collection of architect Eduard Schaubert (1804–1860) at the former University Museum (Urszula Bończuk-Dawidziuk, Magdalena Palica)

Teologia, filozofia, psychologia / Theology, philosophy, psychology

  • Problemy z ortodoksją na Wydziale Teologii Katolickiej Uniwersytetu Wrocławskiego w XIX wieku / Problems with orthodoxy at the Faculty of Catholic Theology at Wrocław University in the 19th century (Tomasz Błaszczyk)
  • Max Sdraleks Perspektiven für die Breslauer kirchenhistorische Schule und ihre Wirkungen / The perspectives of Max Sdralek and its impact on the Wrocław school of history of the Church (Rainer Bendel)
  • Der Papsthistoriker Franz Xaver Seppelt (1883–1956) und die Kirchengeschichte in Breslau. Streiflichter / Papal historian Franz Xaver Seppelt (1883–1956) and history of the Church in Wrocław. Preface (Stefan Samerski)
  • Hubert Jedin (1900–1980), Privatdozent und Diözesanarchivar in Breslau, profilierter Kirchenhistoriker in Rom und Bonn / Hubert Jedin (1900–1980), Privatdozent and diecesan archivist in Wrocław, distinguished Catholic Church historian in Wrocław and Bonn (Werner Chrobak)
  • „Jesuanisch“, „soziologisch“, „ökumenisch“. Kirche und Kirchengeschichte im Werk des Patrologen, Kirchenhistorikers und Schrift stellers Joseph Wittig (1879–1949) / “Christologically,” “sociologically,” “ecumenically.” The Church and Church history in the writings of patrologist, Church historian and author Joseph Wittig (1879–1949) (Joachim Köhler)
  • Berthold Altaner (1885–1964), Kirchenhistoriker und Patrologe / Church historian and patrologist Berthold Altaner (1885– 1964) (Paul Mai)
  • Berthold Altaner — światowej sławy patrolog wrocławski / Berthold Altaner, the world-famous Wrocław patrologist (Norbert Widok)
  • Rheinische Kirchenrechtsgeschichte in Köln und Breslau — Prof. Dr. Dr. Franz Gescher (1884–1945) / Professor Franz Gescher (1884–1945) and the Rhineland school of canon law history in Cologne and Wrocław (Reimund Haas)
  • Die evangelisch-theologische Fakultät der Universität Breslau in der Kaiserzeit (1871–1918) / The Faculty of Evangelical Theology at Wrocław University under the German Empire (1871–1918)
  • Theologie als radikale historische Kritik: Der Breslauer Neutestamentler William Wrede (1859–1906) / Theology as radical historical critique. Wrocław New Testament scholar William Wrede (1859–1906) (Udo Schnelle)
  • Kształtowanie się hermeneutyki teologicznej Rudolfa Bultmanna ze szczególnym uwzględnieniem jego wrocławskiej profesury / The forming of Rudolf Bultmann’s theological hermeneutics and his Wrocław professorship (Dariusz Chwastek)
  • Der Systematische Theologe Rudolf Hermann (1887–1962) und seine Breslauer Schüler im III. Reich und nach 1945 / Systematic Theologian Rudolf Hermann (1887–1962) and his Wrocław students under the Third Reich and after 1945 (Christian-Erdmann Schott)
  • Breslauer Professoren im lutherischen Widerstand gegen die preußische Kirchenunion / Wrocław professors in the Lutheran opposition to the Prussian church union (Volker Stolle)
  • Die Philosophie an der neu gegründeten Universität Breslau / Philosophy at the newly-established Wrocław University (Gunter Scholtz)
  • Der Philosophiehistoriker Clemens Baeumker in Breslau / Philosophy historian Clemens Baeumker in Wrocław (Lydia Bendel-Maidl)
  • Benno Erdmanna historia filozofii a problem współczesnych badań / Benno Erdmann’s history of philosophy and the problem of contemporary research (Dominika Jacyk)
  • Pierwsze doktoraty filozoficzne kobiet na Uniwersytecie Wrocławskim / First women’s doctorates in philosophy at Wrocław University (Iwona Alechnowicz-Skrzypek)
  • Theodor Lipps in Breslau (1890–1894). Between Experimental Psychology and “Geistesphilosophie” / Theodor Lipps we Wrocławiu (1890–1894). Między psychologią eksperymentalną a filozofią ducha (Stefano Salvia)
  • Wrocławski okres (1897–1916) w działalności naukowej Louisa Williama Sterna / Wrocław period (1897–1916) in Louis William Stern’s academic activity (Iwona Koczanowicz-Dehnel)
  • Mieczysław Kreutz i obrona introspekcji jako fundamentalnej metody w psychologii / Mieczysław Kreutz and the defense of introspection as psychology’s fundamental method (Iwona Koczanowicz-Dehnel, Leszek Koczanowicz)
  • Profesor Marian Kulczycki — prekursor i twórca wrocławskiej szkoły psychologii humanistycznej / Professor Marian Kulczycki, precursor and founder of the Wrocław school of humanist psychology (Maria Straś-Romanowska, Iwona Koczanowicz-Dehnel)

Nauki historyczne i filologiczne / Historical and philological sciences

  • Theodor Mommsen in Breslau 1854–1858 / Theodor Mommsen in Wrocław 1854–1858 (Peter Mommsen)
  • Hans Seger i Martin Jahn — twórcy śląskiej szkoły archeologicznej / Hans Seger and Martin Jahn, founders of the Silesian school of archaeology (Krzysztof Demidziuk)
  • Sfragistyka wrocławska w latach 1811–1945 / Sphragistics in Wrocław 1811–1945 (Marek L. Wójcik)
  • August Grisebach und die Neuausrichtung der deutschen Kunstgeschichte Anfang des 20. Jahrhunderts / August Grisebach and new directions in German art history in the early 20th century (Eva-Maria Seng)
  • Der Kunsthistoriker Franz Landsberger — ein Kosmopolit mit schlesischen Wurzeln / Art historian Franz Landsberger: A cosmopolite with Silesian roots (Birte Pusback)
  • Dagobert Frey in Breslau 1931–1945 / Dagobert Frey in Wrocław 1931–1945 (Sabine Arend)
  • Dagobert Frey in Breslau. Schlesien und Polen im Spannungsfeld zwischen Kunstgeschichte und Politik / Dagobert Frey in Wrocław. Silesia and Poland in the dialogue of art history and politics (Klara Kaczmarek-Löw)
  • Die wissenschaftliche und berufliche Karriere deutscher und österreichischer Historiker der Universität Breslau nach 1945 / Academic and professional careers of German and Austrian historians of Wrocław University after 1945 (Winfried Irgang)
  • Oswajanie przeszłości: historycy wrocławscy po 1945 roku / Moderating the past: Wrocław historians after 1945 (Marek Cetwiński)
  • Tradycje naukowe Uniwersytetu Wrocławskiego. Wojciech Kóčka i jego badania archeologiczne / Academic traditions of Wrocław University. Wojciech Kóčka and his archaeological research (Mieczysław Kopeć)
  • „Niewygasła przeszłość”. Rozważania Henryka Wereszyckiego na temat dziejów Polski / “The living past.” Professor Henryk Wereszycki’s reflections on Polish history (Renata Knyspel-Kopeć)
  • Dzieje Katedry Historii Sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim w latach 1945–1957 / Chair of Art History at Wrocław University 1945–1957 (Wiesława Neuhoff )
  • „Nie jest to tylko sprawa sztuki”. Janusza Kębłowskiego badania nad sztuką śląską doby średniowiecza /“It is not only the matter of art.” Janusz Kębłowski’s studies on Silesian medieval art (Bogusław Czechowicz)
  • Między Poznaniem i Wrocławiem. Zofia Ostrowska-Kębłowska (1931–2010) jako inicjatorka badań nad sztuką nowoczesną na Śląsku / Between Poznań and Wrocław. Zofia Ostrowska-Kębłowska (1931–2010) as the initiator of studies on modern art in Silesia (Jerzy Krzysztof Kos)
  • Profesor Jerzy Krókowski. Filolog — wychowawca — taternik / Professor Jerzy Krókowski: philologist, teacher, mountaineer (Marek Szajda)
  • Znaczenie artystycznej i naukowej działalności Johanna Theodora Mosewiusa w życiu kulturalnym Wrocławia / The significance of the artistic and academic activity of Johann Theodor Mosewius in the cultural life of Wrocław (Joanna Subel)
  • Otto Kinkeldey und Max Schneider. Zwei Kretzschmar-Schüler als Initiatoren des Fachs Musikwissenschaft / Otto Kinkeldey and Max Schneider: Kretschmar’s two students as founders of musicology studies (Karl Wilhelm Geck)
  • Gegen den Strom der Zeit. Der Musikwissenschaftler Arnold Schmitz (1893–1980) / Contrary to the times. The Musicologist Arnold Schmitz (1893–1980) (Helmut Loos)
  • Ksiądz profesor Hieronim Feicht CM jako niestrudzony krzewiciel polskiej muzyki w okresie powojennym / Professor Hieronim Feicht CM as an ardent promoter of Polish music after 1945 (Wojciech Kałamarz CM)
  • Profesor Jerzy Woronczak w służbie muzykologii polskiej / Professor Jerzy Woronczak’s contribution to Polish musicology (Andrzej Wolański)
  • Językoznawstwo słowiańskie na Uniwersytecie Wrocławskim (1945–2010) / Slavonic linguistics at Wrocław University (1945–2010) (Jan Sokołowski)
  • Eugen Kölbing — ein Vierteljahrhundert im Dienste der Breslauer Alma Mater / Eugen Kölbing: Quarter of a century in the service of the Wrocław Alma Mater (Józef Jarosz)
  • Kontynuacja czy degeneracja? Profesora Karla Weinholda w PRL życie po życiu / Continuation or degeneration? Professor Karl Weinhold’s life after life in the Polish People’s Republic (Krzysztof Żarski)

Matematyka, fizyka, chemia / Mathematics, physics, chemistry

  • Mathematica Wratislaviensis (1702–2011): Some historical remarks / Mathematica Wratislaviensis (1702–2011). Kilka uwag historycznych (Witold Więsław)
  • Zur Genealogie bedeutender Mathematiker an der Universität zu Breslau 1811–1945 / On the genealogy of famous mathematicians at Wrocław University in 1811–1945 (Hans Joachim Girlich)
  • Ernst Steinitz (1871–1928) und Configurationen in Breslau (und Wrocław) / Ernst Steinitz (1871–1928) and configurations in Breslau (and in Wrocław) (Harald Gropp)
  • Johann Radon 1887–1956 (1928–1945 in Breslau) / Johann Radon 1887–1956 (in Wrocław 1928–1945) (Christa Binder, Peter Schmitt)
  • The beginnings of new mathematics in Wrocław after 1945 / Początki nowej matematyki we Wrocławiu po 1945 roku (Roman Duda)
  • Kirchhoff und Bunsen, einflußreiche Professoren der Universität Breslau (Wrocław), und ihr Beitrag zur Entwicklung der Spektralanalyse / Kirchhoff and Bunsen, influential professors of Breslau (Wrocław) University, and their contribution in the development of spectral analysis (Gudrun Wolfschmidt)
  • Clara Immerwahr i Fritz Haber. O pierwszej kobiecie z tytułem doktorskim na Uniwersytecie we Wrocławiu i jej mężu — nobliście / Clara Immerwahr and Fritz Haber. On the first female scholar with the doctorate degree at Wrocław University and her Nobel Prize laureate husband (Wiktor Żłobicki)
  • Julius Franz: A selenographer of the University of Wrocław / Julius Franz, selenograf z Uniwersytetu Wrocławskiego (Reimund Torge)
  • Erwin Schrödinger und die Farbenlehre / Erwin Schrödinger and colour theory (Peter Bussemer, Steven Müller)
  • Der Physiker Otto Lummer (1860–1925) und die Anfänge des Rundfunks in Schlesien / Physicist Otto Lummer (1860–1925) and the beginnings of radio broadcasting in Silesia (Jürgen Müller)
  • Hedwig Kohn and the University of Breslau, 1907–1938 / Hedwig Kohn i Uniwersytet Wrocławski, 1907–1938 (Brenda P. Winnewisser)
  • Czterdzieści lat z Uniwersytetem Wrocławskim / Forty years with Wrocław University (Witold Tomaszewski)

Nauki przyrodnicze i medyczne / Natural history and medical sciences

  • Deus fluvii Viadrus — Symbol der Oder in der Tradition der Universitäten Frankfurt an der Oder und Breslau / Deus fluvii Viadrus: Th e symbol of the River Odra in the tradition of the universities in Frankfurt/Oder and Wrocław (Ernst-Otto Denk)
  • Jan Evangelista Purkyně, Lehrer, Gelehrte und Mensch in Breslau (1823–1849) / Jan Evangelista Purkyně: Teacher, scientist and man in Wrocław (1823–1849) (Zdeňka Stoklásková)
  • Antropologia we Wrocławiu w latach 1811–1945 / Anthropology in Wrocław 1811–1945 (Paweł Bergman)
  • Joseph Klapper und die Fachprosaforschung / Joseph Klapper and studies on specialist prose (Gundolf Keil)
  • Uniwersytecka stomatologia we Wrocławiu przed 1945 rokiem. Jej rozwój i ludzie / University dentistry in Wrocław before 1945: History and people (Barbara Bruziewicz-Mikłaszewska)
  • Karl Bonhoeffer und die (Universitäts-) Psychiatrie in Breslau (1893–1912) / Karl Bonhoeffer and (university) psychiatry in Wrocław (1893–1912) (Thomas Beddies)
  • Uniwersytecka Klinika Dermatologiczna we Wrocławiu w latach trzydziestych XX wieku / University Dermatology Clinic in Wrocław in the 1930s (Barbara Gąsior-Chrzan, Barbara Renata Chrzan)
  • Od emancypacji do prześladowań. Uczeni pochodzenia żydowskiego na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Wrocławskiego w latach 1811–1935 / From emancipation to persecution. Scholars of Jewish descent at the Faculty of Medicine at Wrocław University in 1811–1935 (Ignacy Einhorn, Tamara Włodarczyk)
  • Unwürdige Doktores? Über die Entziehung von Doktorgraden an der Universität Breslau während der NS-Diktatur / Unworthy doctors? On the stripping of doctoral degrees at Wrocław University under National Socialism (Kai Kranich)
  • Ludwik Hirszfeld und Wrocław: Ein Wissensraum von Neuanfang und Kontinuität / Ludwik Hirszfeld and Wrocław: Academic environment of a new beginning and continuity (Katrin Steffen)
  • Moritz Sadebeck (1809–1885) — naukowy entuzjasta w służbie państwowej / Moritz Sadebeck (1809–1885), science enthusiast and civil servant (Joanna Smereka)
  • Wkład profesorów Uniwersytetu Wrocławskiego w rozwój meteorytyki / Contribution of Wrocław University’s professors to the development of meteoritics (Jadwiga Biała)
  • Geografi a i geologia na Uniwersytecie Wrocławskim w latach 1945–2010 / Geography and geology at Wrocław University in 1945–2010 (Stanisław Staśko, Piotr Migoń, Jan Łoboda, Jacek Puziewicz)
  • Symbiosis in action: Three decades of scientific partnership between Wrocław and Bradford Universities / Symbioza w działaniu. Trzy dekady naukowego partnerstwa między Uniwersytetami we Wrocławiu i Bradford (Mark R.D. Seaward)
  • Faculty of Biotechnology: History and perspectives / Wydział Biotechnologii: historia i perspektywy rozwoju (Maria Malicka-Błaszkiewicz, Jacek Otlewski)

Autorzy / Authors

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter